In het kort: Vanaf 2026 kent Nederland geen gewone vermogenswinstbelasting voor particuliere beleggers. Je spaargeld en beleggingen — ETF's, aandelen, obligaties, crypto, een tweede woning — vallen in "box 3" en worden belast op basis van een fictief (verondersteld) rendement, niet op wat je echt verdiende. De bezittingen worden één keer gemeten, op 1 januari 2026. De eerste €59.357 per persoon (€118.714 voor partners) is belastingvrij. Daarboven gaat men uit van 6,00% rendement op beleggingen en 1,28% op spaargeld, en dat fictieve rendement wordt belast tegen een vlak tarief van 36% — zo'n 2,16% per jaar over de beleggingswaarde. De bezitsduur doet niet ter zake. Was je werkelijke rendement lager, dan kan de tegenbewijsregeling de aanslag verlagen. Regels kunnen veranderen.
Vermogenswinst en beleggingsbelasting in Nederland (2026)
Nederland belast beleggen op een manier die vrijwel iedereen verrast die uit het buitenland komt: er is geen gewone vermogenswinstbelasting voor particuliere beleggers. In plaats daarvan vallen je spaargeld en beleggingen onder "box 3", een vermogensbelasting op basis van een verondersteld rendement in plaats van op wat je werkelijk verdiende. Of je ETF nu 30% steeg of daalde, het uitgangspunt is dezelfde vaste aanname. Zo werkt het in belastingjaar 2026, rustig en stap voor stap.
Maak een momentopname op 1 januari 2026. Tel je spaargeld, ETF's, aandelen, obligaties, crypto en overige bezittingen op tegen de waarde op die ene datum. Wat er gedurende het jaar gebeurt, telt in principe niet mee.
Trek de vrijstelling af. De eerste €59.357 per persoon (€118.714 voor fiscale partners) is belastingvrij; alleen vermogen daarboven telt.
Pas het fictieve rendement toe. Voor beleggingen geldt in 2026 een vast percentage van 6,00%; voor spaargeld een voorlopige 1,28%. Niet je echte winst, maar deze percentages bepalen de belasting.
Betaal 36% over het fictieve rendement — ongeveer 2,16% per jaar over je beleggingswaarde boven de vrijstelling. Controleer daarna of de tegenbewijsregeling je aanslag kan verlagen.
Waar het om gaat
Het boxenstelsel. De Nederlandse inkomstenbelasting is opgedeeld in boxen. Box 1 is inkomen uit werk en woning; box 2 betreft een aanmerkelijk belang (5% of meer) in een onderneming; box 3 is inkomen uit sparen en beleggen. Vrijwel elke gewone belegger zit volledig in box 3 — en box 3 werkt heel anders dan vermogenswinstbelasting elders. Het is een vermogensbelasting op een verondersteld rendement.
Eén momentopname per jaar. Op 1 januari 2026 (de peildatum) tel je je bezittingen op: banktegoeden, ETF's, beursgenoteerde aandelen, obligaties, crypto, vorderingen en een tweede of verhuurde woning. Kopen en verkopen gedurende het jaar telt in principe niet mee, dus je belasting hangt volledig van die ene datum af (anti-misbruikregels vangen stortingen en opnames rond de peildatum af).
Fictief rendement en het vlakke tarief. Bezittingen worden in categorieën verdeeld, elk met een vast fictief rendement voor 2026: bank/spaargeld 1,28% (nog voorlopig), beleggingen en overige bezittingen 6,00% (definitief), en schulden worden afgetrokken tegen 2,70% (voorlopig). Het gecombineerde fictieve rendement — nadat de vrijstelling naar verhouding is toegepast — wordt belast tegen een vlak tarief van 36%. De eerste €59.357 per persoon (€118.714 voor fiscale partners) is vrijgesteld, en er geldt een schuldendrempel van €3.800 per persoon (€7.600 partners) voordat schulden meetellen. In de praktijk worden beleggingen boven de vrijstelling belast tegen ongeveer 6,00% × 36% = 2,16% per jaar; spaargeld tegen circa 0,46%. Er zijn geen bezitstermijnen, geen onderscheid tussen kort en lang, en geen progressieve schijven.
Dividend en rente. Werkelijk ontvangen dividend en rente worden niet apart belast in box 3 — ze zitten al (fictief) in het veronderstelde rendement. Maar op Nederlandse aandelen en fondsen wordt 15% dividendbelasting ingehouden aan de bron. Voor inwoners is dat slechts een voorheffing: volledig verrekenbaar en terug te vragen met je inkomstenbelasting, zelfs als je box 3-aanslag lager is dan de ingehouden belasting (wat vaak voorkomt). Je vraagt het terug via de jaarlijkse aangifte.
ETF's en fondsen. Een privé aangehouden ETF of fonds is gewoon een "overige bezitting", gewaardeerd op 1 januari en belast over het fictieve rendement van 6,00%. Er is geen reporting-fund-regime zoals in het VK en geen fictieve bijtelling per fonds zoals de Duitse Vorabpauschale — het Nederlandse stelsel is puur op waarde gebaseerd.
VoorbeeldStel, een alleenstaande belegger heeft op 1 januari 2026 €159.357 in een wereldwijde ETF en geen spaargeld of schulden.
• Belastingvrije vrijstelling: €59.357
• Belastbare beleggingsgrondslag: €159.357 − €59.357 = €100.000
• Fictief rendement (6,00%): €6.000
• Box 3-belasting (36%): €6.000 × 36% = €2.160
Dat is ongeveer 1,36% van het totaal van €159.357, of precies 2,16% van de €100.000 boven de vrijstelling — ongeacht of de ETF werkelijk steeg, daalde of dividend uitkeerde. Keerde het fonds dividend uit met 15% ingehouden Nederlandse belasting, dan is die inhouding bovendien verrekenbaar en vaak terug te vragen.
Omdat box 3 een fictie belast, is de 15% Nederlandse dividendbelasting die op je fondsen wordt ingehouden vaak hoger dan je werkelijke box 3-aanslag over die bezittingen — vraag het verschil terug via je aangifte. Wil je zien hoe een jaarlijkse last van ~2,16% over decennia doortikt? Probeer een rekenmachine voor samengestelde interest, met en zonder die kosten.
In detail
De tegenbewijsregeling
Nadat de Hoge Raad in het "Kerstarrest" van 2021 oordeelde dat het stelsel met vast fictief rendement mensen te zwaar kon belasten, kwam er een tegemoetkoming. Was je werkelijke totale rendement — rente, dividend, plus gerealiseerde én ongerealiseerde winsten of verliezen, met de meeste kosten niet aftrekbaar — lager dan het fictieve rendement, dan kun je de "Opgaaf werkelijk rendement" (OWR) indienen en op het lagere, echte cijfer worden belast. Belangrijk: dit omvat ongerealiseerde waardeveranderingen, dus een sterk beursjaar kan op papier alsnog een hoog werkelijk rendement opleveren. Het is een tegemoetkoming, geen standaardgrondslag, en je moet er zelf voor kiezen.
Buitenlandse bronbelasting op Amerikaanse en andere ETF's
Buitenlandse dividendbelasting is verrekenbaar met de Nederlandse belasting tot maximaal 15% (of het lagere verdragstarief). Houdt een land meer in — bijvoorbeeld 26% of 30% — dan is het deel boven ~15% in Nederland niet verrekenbaar en moet je dat terugvragen bij het bronland onder het belastingverdrag. Op Amerikaanse ETF's en aandelen wordt doorgaans 15% Amerikaanse belasting ingehouden zodra er een W-8BEN is ingediend, en die 15% is hier verrekenbaar of terug te krijgen. Het is daarom verstandig de papieren rond buitenlandse fondsen te begrijpen voordat je koopt.
Groene beleggingen en wat eraan komt
Nederland kent geen belastingvrije beleggingsrekening in de stijl van een ISA of PEA. De enige gunstige categorie zijn gecertificeerde groene beleggingen, in 2026 vrijgesteld tot €26.715 per persoon (€53.430 voor partners), plus een heffingskorting — maar dit wordt afgebouwd: de vrijstelling daalt naar €200 per persoon in 2027 en verdwijnt vanaf 2028. Nog ingrijpender: het hele box 3-stelsel met fictief rendement wordt naar verwachting vervangen door een belasting op werkelijk rendement, beoogd per 1 januari 2028 (het wetsvoorstel passeerde de Tweede Kamer op 12 februari 2026 en lag bij de Eerste Kamer). De planning is eerder opgeschoven, dus de regels voor 2027–2028 blijven onder voorbehoud.
Checklist
Je hebt op 1 januari ETF's, aandelen, obligaties of crypto van meer dan €59.357 (€118.714 met een partner).
Je ontving dividend met 15% ingehouden Nederlandse belasting en hebt dit nog niet via je aangifte teruggevraagd.
Je werkelijke rendement was lager dan het fictieve rendement — de tegenbewijsregeling kan je aanslag verlagen.
Je hebt Amerikaanse of andere buitenlandse effecten waarop in het buitenland meer dan 15% is ingehouden.
Veelvoorkomende mythes
Mythe: "Als ik nooit verkoop, betaal ik nooit belasting over mijn beleggingen."
Werkelijkheid: In Nederland geldt de omgekeerde logica: box 3 belast elk jaar de waarde op 1 januari, of je nu verkoopt of niet. Verkopen doet niet ter zake; het simpelweg aanhouden boven de vrijstelling levert de jaarlijkse heffing op.
Mythe: "Herbeleggende ETF's zijn hier fiscaal voordeliger dan uitkerende."
Werkelijkheid: Voor box 3 worden ze identiek belast, omdat werkelijke uitkeringen niet worden belast. Het enige verschil is de geldstroom rond het terugvragen van ingehouden dividendbelasting — niet de belasting zelf.
Betaal ik belasting als ik mijn ETF met winst verkoop?
Nee. Vanaf 2026 bestaat er voor gewone particuliere beleggers in Nederland geen vermogenswinstbelasting. Met winst (of verlies) verkopen leidt op zichzelf niet tot belasting. Voor box 3 telt alleen de waarde op 1 januari — niet óf of wanneer je verkocht.
Maakt het uit of mijn fonds herbeleggend of uitkerend is?
Voor de box 3-belasting zelf niet — beide worden identiek belast over het fictieve rendement, omdat werkelijke uitkeringen niet worden belast. Het enige praktische verschil: bij uitkerende fondsen kan dividendbelasting worden ingehouden die je kunt terugvragen, terwijl herbeleggende fondsen die terugvraagstap helemaal vermijden.
Wat als mijn beleggingen dit jaar verlies maakten?
Dan kan het fictieve rendement je te zwaar belasten. Dankzij de tegenbewijsregeling kun je het formulier "Opgaaf werkelijk rendement" indienen en in plaats daarvan op je werkelijke, lagere rendement worden belast — let wel: dat cijfer omvat ongerealiseerde waardeveranderingen en kent weinig aftrekbare kosten.
Alle lessen · Woordenlijst · Redactie · Kontoo rekent en legt uit – dit is algemene voorlichting, geen fiscaal, juridisch of financieel advies.
Jouw gegevens blijven bij jou. Punt.
Kontoo verzamelt, ziet en bewaart geen van je persoonlijke financiële gegevens – geen account, geen cloud, alles draait op je apparaat. Het gratis gebruik wordt gefinancierd met advertenties (Google AdSense, alleen met jouw toestemming); met Kontoo Premium is het reclame- en trackingvrij.
Geen accountGeen cloudGegevens op je apparaatPremium: advertentievrij
