In het kort: In Nederland wordt inkomstenbelasting geheven via drie boxen. Box 1 (inkomen uit werk en eigen woning) kent in 2026 voor mensen onder de AOW-leeftijd drie schijven: ongeveer 35,75% tot circa €38.900, ongeveer 37,56% tot circa €78.400 en 49,50% over alles daarboven (per 2026, in geval van twijfel de officiële bron raadplegen). Box 2 belast inkomen uit aanmerkelijk belang (24,5% / 31%), box 3 belast vermogen (tarief 36% met een heffingsvrij vermogen van rond €59.000 per persoon). Heffingskortingen zoals de algemene heffingskorting (max. ±€3.115) en de arbeidskorting (max. ±€5.685) verlagen de aanslag. Dit is algemene uitleg, geen belastingadvies.
De Nederlandse inkomstenbelasting is opgebouwd uit drie zogeheten ‚boxen‘, elk met een eigen tarief en eigen regels. Box 1 gaat over inkomen uit werk en eigen woning, box 2 over een aanmerkelijk belang in een bedrijf en box 3 over sparen en beleggen. Daarbovenop verlagen heffingskortingen de uiteindelijke aanslag. Dit hoofdstuk legt de grondbeginselen uit zodat je je loonstrook en je aangifte beter begrijpt. Het is bedoeld als uitleg, niet als belastingadvies — controleer bedragen altijd bij de officiële bron.
Bepaal in welke box je inkomen valt: box 1 (werk en woning), box 2 (aanmerkelijk belang) of box 3 (sparen en beleggen). De meeste mensen hebben vooral box 1.
Bereken je belastbaar inkomen in box 1 en pas de schijven toe: een lager tarief over het eerste deel, een hoger tarief over wat daarboven uitkomt.
Trek de heffingskortingen af: de algemene heffingskorting voor iedereen en de arbeidskorting als je werkt. Die verlagen de te betalen belasting direct.
Doe vóór de deadline aangifte bij de Belastingdienst over het belastingjaar (kalenderjaar) en verreken wat je al via de loonheffing hebt betaald.
Waar het om gaat
De Nederlandse inkomstenbelasting werkt met een boxenstelsel. Elk type inkomen valt in een box met een eigen tarief.
Box 1 — inkomen uit werk en woning — raakt de meeste mensen. Het is progressief: over het eerste deel van je inkomen betaal je een lager tarief, over het deel daarboven een hoger tarief. In 2026 gelden voor wie de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt grofweg drie schijven: ±35,75% tot circa €38.900, ±37,56% tot circa €78.400 en 49,50% daarboven. AOW-gerechtigden betalen in de eerste schijf een lager tarief, omdat zij geen AOW-premie meer afdragen.
Box 2 belast inkomen uit aanmerkelijk belang (bezit van minimaal 5% van een vennootschap), met in 2026 twee tarieven: 24,5% over de eerste circa €68.800 per persoon en 31% over het meerdere. Box 3 belast vermogen — sparen en beleggen — met een heffingsvrij vermogen van rond €59.000 per persoon en een tarief van 36% over het belaste rendement.
Na berekening van de belasting per box komen de heffingskortingen: de algemene heffingskorting en, voor werkenden, de arbeidskorting. Die worden van de belasting afgetrokken en zijn vaak al verwerkt in de maandelijkse loonheffing. De Belastingdienst int de belasting en verwerkt je jaarlijkse aangifte. Dit hoofdstuk geeft uitleg en is uitdrukkelijk geen belastingadvies.
VoorbeeldVoorbeeld (vereenvoudigd, per 2026): iemand onder de AOW-leeftijd verdient €50.000 bruto. Over de eerste ±€38.900 geldt ±35,75% ≈ €13.900; over de resterende ±€11.100 geldt ±37,56% ≈ €4.170. Samen ruwweg €18.070 aan box 1-belasting vóór kortingen. Daarna trek je de algemene heffingskorting en de arbeidskorting af (samen al snel enkele duizenden euro‘s), zodat de werkelijke aanslag flink lager uitvalt. Bedragen afgerond — controleer de exacte schijven en kortingen bij de Belastingdienst.
Wil je zien hoe je nettospaargeld na belasting over de jaren aangroeit? Reken het door met de rente-op-rente calculator van Kontoo, en raadpleeg voor officiële cijfers altijd de Belastingdienst.
In detail
Het boxenstelsel kort uitgelegd
Box 1 (werk en eigen woning) is progressief met meerdere schijven; box 2 (aanmerkelijk belang ≥5%) kent twee tarieven; box 3 (sparen en beleggen) belast vermogen boven een heffingsvrije voet. Door de scheiding kan hetzelfde huishouden in meerdere boxen tegelijk inkomen hebben, elk met een eigen berekening.
Box 3 in beweging
Box 3 is volop in ontwikkeling. Na uitspraken van de Hoge Raad mag je aantonen dat je werkelijke rendement lager was dan het forfaitair berekende rendement, en de overheid werkt aan een stelsel op basis van werkelijk rendement. De cijfers en methodiek kunnen daardoor wijzigen — raadpleeg voor 2026 altijd de actuele informatie van de Belastingdienst.
Geen advies
Dit hoofdstuk legt de hoofdlijnen uit ter educatie. Het is geen belasting-, juridisch of financieel advies. Voor jouw persoonlijke situatie — toeslagen, aftrekposten, fiscaal partnerschap — raadpleeg de Belastingdienst of een belastingadviseur.
Checklist
Begrijpen dat inkomstenbelasting via drie boxen loopt (werk/woning, aanmerkelijk belang, vermogen).
Weten dat box 1 progressief is: een hoger inkomen betekent een hoger tarief over het bovenste deel, niet over alles.
Heffingskortingen herkennen als directe verlaging van de te betalen belasting.
Het belastingjaar gelijkstellen aan het kalenderjaar en de aangiftedeadline bij de Belastingdienst checken.
Veelvoorkomende mythes
Mythe: Als ik in een hogere schijf kom, betaal ik over mijn héle inkomen het hoge tarief.
Werkelijkheid: Nee. Het systeem is progressief per schijf: het hoge tarief geldt alleen over het deel van je inkomen boven de schijfgrens. Het deel daaronder blijft tegen het lagere tarief belast. Meer verdienen levert dus altijd netto meer op.
Mythe: Spaargeld blijft onbelast omdat er een vrijstelling is.
Werkelijkheid: Er is een heffingsvrij vermogen in box 3 (rond €59.000 per persoon in 2026), maar vermogen daarboven wordt wél belast tegen 36% over het berekende rendement. Boven de vrijstelling betaal je dus belasting over je spaar- en beleggingsvermogen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen box 1, box 2 en box 3?
Box 1 belast inkomen uit werk en eigen woning (loon, winst, pensioen) tegen progressieve schijven. Box 2 belast inkomen uit een aanmerkelijk belang — minimaal 5% van de aandelen in een bv. Box 3 belast vermogen zoals spaargeld en beleggingen. Elk box heeft een eigen tarief en eigen regels.
Wat zijn heffingskortingen?
Heffingskortingen zijn kortingen op de te betalen belasting. De algemene heffingskorting geldt voor vrijwel iedereen en bouwt af bij een hoger inkomen. De arbeidskorting krijg je als je werkt. Samen kunnen ze je aanslag flink verlagen; ze worden meestal al verrekend in je loonheffing.
Wanneer moet ik aangifte doen?
De inkomstenbelasting gaat over het belastingjaar, dat gelijk is aan het kalenderjaar. De aangifte open je het jaar erna bij de Belastingdienst, meestal vanaf 1 maart, met als gebruikelijke deadline 1 mei (uitstel is mogelijk). Controleer de exacte datum op belastingdienst.nl.
